Մինչև 2030 թվականը Հայաստանը նախատեսում է բյուջեի պակասուրդը կրճատել մինչև 1%. ֆինանսների նախարար

Արմինֆո.  Հայաստանի 2026-2028թթ. միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը բավականին հավակնոտ և ուժեղ փաստաթուղթ է։ Նման գնահատականով հանդես է եկել ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը՝ հունիսի 16-ին կայացած մամուլի ասուլիսում ներկայացնելով փաստաթուղթը:

Այսպես, ըստ փաստաթղթի, 2025 թվականին ընթացիկ տնտեսական զարգացումների, Սոթքի հանքի անխափան աշխատանքի, ինչպես նաև Ամուլսարի հանքավայրի վերագործարկման և կառուցվածքային բարեփոխումների պահպանման դեպքում Հայաստանում տնտեսական աճը կկազմի մոտ 5,1 տոկոս, իսկ միջնաժամկետ հեռանկարում միջին աճը կկազմի 5,3 տոկոս: Մասնավորապես, 2026 թվին սպասվում Է ՀՆԱ - ի 5,1% աճ, 2027-ին ՝ 5,3%, 2028 - ին ՝ 5,2%, 2029 - ին և 2030-ին ՝ 5,5%: Դեֆլյատորը 2025 թվականին կկազմի 2,5 տոկոս, իսկ հաջորդ տարիներին ՝ 3 տոկոս (մինչև 2030 թվականը ներառյալ)։

Անվանական ՀՆԱ-ն, ինչպես սպասվում է, 2025 թվականին կկազմի 10 976,1 մլրդ դրամ, ինչը 84 մլրդ դրամով ավելի է 2025 թվականի պետական բյուջեում նախատեսված ցուցանիշից ։ Իսկ միջնաժամկետ հեռանկարում անվանական ՀՆԱ-ն կաճի միջինը 8,5 տոկոսով ՝ 2030 թվականին կազմելով 16 488,6 մլրդ դրամ (2026 թվականին ՝ 11 տրլն 887 մլրդ դրամ, 2027 թվականին ՝ 12 տրլն 893 մլրդ դրամ, և 2028 թվականի արդյունքներով ՝ 13 տրլն 976 մլրդ դրամ)։

Տնտեսական ակտիվության աճի տեմպերի դանդաղման և վերաարտահանման դերի նվազման պայմաններում 2025 թվականին ակնկալվում է արտահանման և ներմուծման էական կրճատում (համապատասխանաբար՝ 36,6 և 33,5 տոկոս անկում)։ Իսկ բացասական առևտրային հաշվեկշռի և ծառայությունների դրական հաշվեկշռի վատթարացման պատճառով 2025 թվականին ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը կշարունակի աճել մինչև ՀՆԱ-ի 5% - ը ։ Միջնաժամկետ հեռանկարում ՝ 2022-2024թթ. ձևավորված դրական գործոնների համահարթեցման պայմաններում ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը կայունանում է երկարաժամկետ հավասարակշռության մակարդակին մոտ՝ առաջացած դրական գործոնների ազդեցության չեզոքացման պայմանով:

Զուտ փոխառու միջոցների հաշվին բյուջեի պակասուրդի ֆինանսավորումը 2025 թվին սպասվում է 635,7 մլրդ դրամ (2024թ. 399,9 մլրդ դրամի դիմաց), 591,5 մլրդ դրամ ՝ 2026 թվին, 517,5 մլրդ դրամ ՝ 2027 թվին, և 534,5 մլրդ դրամ ՝ 2028 թվին։

2026-2028 թվականներին կառավարության պարտքը կհասնի 54-55% - ի, որից հետո բյուջեի պակասուրդի մշտական կրճատման արդյունքում 2030 թվականին կմոտենա 50%-ի (ՀՆԱ-ի 48% - ը ՝ 2024 թվականի արդյունքներով, 52,6%-ը ՝ 2025 թվականի ավարտին, 54,6% - ը ՝ 2026 թվականի արդյունքներով, 54%-ը ՝ 2027 թվականի արդյունքներով, և 55,4% - ը ՝ 2028 թվականին)։ Ըստ ծրագրի ՝ ազգային արժույթով ներգրավված պարտքի բաժինը կառավարության պարտքի կառուցվածքում 2025 թվականի արդյունքներով կկազմի 48% (2024 թվականի վերջին ՝ 50,8%), նույնքան կլինի 2026 թվին, իսկ 2027 և 2028թթ., համապատասխանաբար, 48,1 և 47,3%։ Ներքին պարտքը 2024 թվականի արդյունքներով 51,8%-ից ընթացիկ տարում կկրճատվի մինչև 50%, այնուհետև 2026-2028 թվականներին՝ 49,7%, 49,3% և 48,1%:

Հայաստանի կառավարության պարտքի վճարումները միջնաժամկետ հեռանկարում ավելանում են և 2028 թվականին կհասնեն 1,202 մլրդ դրամի (2025թ. 1,108 մլրդ դրամից)։

2025 թվականին միջին գնաճը սպասվում է 2,5% - ի չափով, այնուհետև կմոտենա  թիրախային 3% ցուցանիշին և միջնաժամկետ հեռանկարում կկայունանա դրա շուրջ։ Մշտապես հետևելով տնտեսության զարգացման սցենարներին՝ Կենտրոնական բանկը համապատասխան միջոցներ կձեռնարկի միջնաժամկետ հեռանկարում գնաճի 3% մակարդակի և գնային կայունության ապահովման համար:

Միջնաժամկետ հեռանկարում հարկային վարչարարության կատարելագործման, ստվերային տնտեսության դեմ պայքարի, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության միջոցառումների արդյունքում ակնկալվում է ապահովել հարկ/ՀՆԱ հարաբերակցության շարունակական բարելավում. 2025 թվականին՝ 0,7, 2026 թվականին ՝ 0,5, և հետագա տարիներին ՝ 0,2 տոկոսային կետով, ինչը միջնաժամկետ հեռանկարում հարկ/ՀՆԱ վերջնական հարաբերակցությունը մոտեցնում է գործող օրենսդրության և տնտեսական կառուցվածքի շրջանակներում հնարավորությունների արդյունավետ սահմանագծին, այն է՝ ՀՆԱ-ի 25-26% - ը:

Միջնաժամկետ հեռանկարում 2026-2028 թվականների համար խնդիր է դրված ապահովել ֆիսկալ կայունությունը բյուջեի դեֆիցիտի կրճատման հաշվին՝ աստիճանաբար այն հասցնելով ՀՆԱ - ի 2,8 տոկոսի ՝ 2025 թվականի ՀՆԱ-ի 5,5 տոկոսից (4,5 տոկոս ՝ 2026 թվականին, 3,5 տոկոս ՝ 2027 թվականին, 2,8 տոկոս ՝ 2028 թվականին, 1,8 տոկոս ՝ 2029 թվականին և 1 տոկոս ՝ 2030 թվականին)։ Դրա համար անհրաժեշտ կլինի տարեկան ՀՆԱ-ում կրճատել բյուջետային ծախսերի բաժինը մոտ 1 տոկոսային կետով, ընդ որում, ընթացիկ ծախսերը ՀՆԱ-ում կնվազեն ֆիսկալ կոնսոլիդացման իրականացման նպատակին համապատասխան, իսկ կապիտալ ծախսերը կկայունանան պատմական մակարդակից զգալիորեն բարձր մակարդակով ՝ նպաստելով ենթակառուցվածքների տնտեսական և անվտանգության ամրապնդմանը:

 <Մինչև 2030 թվականը նախատեսում ենք բյուջեի պակասուրդի մակարդակը հասցնել 1% - ի: Դա բավականին հավակնոտ նպատակ է։ Դրա համար մեծ ջանքեր կպահանջվեն, որպեսզի, մի կողմից, պակասուրդի մակարդակը կրճատվի, մյուս կողմից ՝ որեւէ կերպ չվնասվի ռազմավարական ծախսերի իրականացմանը", - ասել է Հովհաննիսյանը։

ՀՆԱ-ում կապիտալ ծախսերի բաժինը մինչև 2028 թվականը կկայունանա ՀՆԱ-ի 5,9% - ի միջին մակարդակում, մինչդեռ, ընթացիկ ծախսերն աստիճանաբար կնվազեն՝ 2026 թվականի 24,3%-ից մինչև ՀՆԱ-ի 22,7% 2028 թվականին: