Հայաստանը երկարաձգում է ցեմենտի ներմուծման սահմանափակումները

Արմինֆո.Հայաստանը ևս կես տարով երկարաձգում է երրորդ երկրներից ցեմենտի և կլինկերի ներմուծման սահմանափակումները։ Որոշումն ընդունվել է դեկտեմբերի 4-ին կառավարության նիստում։

Ինչպես ասվում է փաստաթղթին կից պարզաբանման մեջ, վերջին անգամ կառավարության 2025 թվականի հունիսի 26-ի որոշմամբ ժամանակավոր (6 ամիս ժամկետով) սահմանափակումներ են մտցվել ԵԱՏՄ ԱՏԳ ԱԱ 2523 ծածկագրին դասվող ցեմենտի ներմուծման վրա (բացառությամբ ԱՏԳ ԱԱ 2523100000, 2523210000), մասնավորապես, "Բացթողում ներքին սպառման համար", "Վերամշակում մաքսային տարածքում" և "Վերամշակում ներքին սպառման համար" մաքսային ընթացակարգերի շրջանակներում ներմուծումն իրականացվում է լիցենզիաների հիման վրա:

Ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում (կարգավորումը սահմանվել է 2024 թվականին) փոքր-ինչ մեղմացվել են Հայաստանում արտադրվող ցեմենտի մրցակցային պայմանները ներքին շուկայում (երրորդ երկրներից ներկրվող ցեմենտի նկատմամբ) ։ Սակայն 2024 թվականին Հայաստանում ցեմենտի արտադրության ցուցանիշը (1,05 մլն տոննա) նախորդ տարվա համեմատ նվազել է 7,3 տոկոսով, իսկ 2025 թվականի առաջին կիսամյակում (398,1 տոննա) ՝ 18,1 տոկոսով։

Նշվում է, որ ցեմենտի արտադրության հայկական ձեռնարկությունների արտադրական հզորությունը կազմում է մոտ 2,5 մլն տոննա և գերազանցում է ցեմենտի ներքին շուկայի պահանջարկը (1,4-1,5 մլն տոննա): Վիճակագրական ծառայության տվյալներով ՝ երրորդ երկրներից ցեմենտի ներմուծման ծավալներն ավելացել են, մասնավորապես ՝ 2023 թվականին Իրանից Հայաստան է ներմուծվել 260 հազար տոննա  ցեմենտ (2022 թվականի համեմատ աճը կազմել է 3.5 անգամ, իսկ Պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից աշխատանքային կարգով տրամադրված տվյալների համաձայն ՝ 2024 թվականին Հայաստան է ներկրվել 581 տ. տ.: ցեմենտ (աճը 2023 թվականի համեմատ ՝ 47%), իսկ 2025 թվականի առաջին կիսամյակում ՝ 319 հազար տոննա ցեմենտ (աճը 2024 թվականի առաջին կիսամյակի համեմատ ՝ 24%)։

Ընդ որում, տեղական ցեմենտի մրցունակությունն էլ ավելի է նվազել, ինչի հետևանքով վատացել է նաև տեղական ցեմենտ արտադրողների ֆինանսական վիճակը ։ Այդ նպատակով ՀՀ Ազգային ժողովը փոփոխություններ է կատարել "Պետական տուրքի մասին" օրենքում ՝ երրորդ երկրներից ցեմենտի ներմուծման լիցենզիա տալու համար պետական տուրքը սահմանելով մինչև մեկ տոննա յուրաքանչյուր ներմուծման համար բազային տուրքի 800-ապատիկի չափով ՝ նախկին 200-ապատիկի փոխարեն (ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի հունիսի 14-ին):

Ընդ որում, ցեմենտի ներմուծման ծավալների աճը վկայում է այն մասին, որ առաջարկվող կարգավորման միջոցները չեն խոչընդոտում երրորդ երկրներից ցեմենտի ներմուծման գործընթացին ՝ միաժամանակ ապահովելով պահանջարկը ցեմենտի ներքին շուկայում (տեղական ցեմենտ արտադրողների (այդ թվում ՝ ներմուծվող կլինկերներից տեղում ցեմենտ արտադրող) և երրորդ երկրներից ցեմենտ ներկրող տնտեսական գործակալների միջև մրցակցության հաշվին): Տեղական արտադրության զարգացման խթանմանն ուղղված պետության միջոցառումների իրականացումը շարունակելու նպատակով նպատակահարմար է համարվել շարունակել երրորդ երկրներից ցեմենտի ներմուծման լիցենզավորման ընթացակարգը և 26.06.2025 թ.թիվ 873-Ն որոշման գործողության ժամկետը լրանալուց հետո սահմանել ցեմենտի ներմուծման լիցենզավորման նոր վեցամսյա ժամկետ:

Հիշեցնենք, որ 2018 թվականին ԻԻՀ-ում տնտեսական որոշ փոփոխությունների պատճառով իրանական ցեմենտն ավելի էժան է դարձել, քան Հայաստանում արտադրվողը: Արդյունքում՝ զգալիորեն աճել է իրանական ցեմենտի ներկրումը, և տեղական արտադրողին պաշտպանելու համար կառավարությունը նախատեսել է ներկրվող ցեմենտի և կլինկերի համար պետական տուրք։-