Երեքշաբթի, 7 Հունվարի 2025 12:04

Արմինֆո. Առողջության համապարփակ ապահովագրությունը (ԱՀԱ) Հայաստանում կապահովի միևնույն ծածկույթը բոլոր ապահովագրված անձանց համար՝ անկախ վճարունակությունից և սոցիալական կարգավիճակից (տարբերությունները կարող են պայմանավորված լինել միայն սպասարկման տարիքային և գենդերային առանձնահատկություններով): Միևնույն ժամանակ, ԱՀԱ հետ միասին կգործի կամավոր բժշկական ապահովագրություն, որը ներառում է բազային և նվազագույն փաթեթում չներառված ծառայություններ: Ապահովագրված անձի օգտին ամսական վճարումները կկազմեն 10,000-13,700 դրամ: Այդ մասին ասվում է «Առողջության համապարփակ ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքի և հարակից մի շարք օրենքներում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծում, որը զետեղված է իրավական ակտերի միասնական պորտալում:

Հիշեցնենք,  ՀՀ կառավարության 2023 թվականի փետրվարի որոշմամբ հաստատվել է Առողջության համապարփակ ապահովագրության ներդրման հայեցակարգը, որի համաձայն, համակարգի ներդրումը նախատեսվում էր առաջիկա 4 տարիներին։ 2023 թվականը դիտարկվում էր որպես «նախապատրաստական», իսկ 2024-2026թթ. համարվում էր «փորձարկման փուլ» ՝ 2027 թվականին ԱՀԱ ամբողջական ներդրմամբ։ Ծրագրի համաձայն՝ համակարգի իրականացման փուլը պետք է սկսվեր 2024թ. հուլիսից: Եվ, չնայած այն հանգամանքին, որ 2024թ. հուլիսի սկզբին Համաշխարհային բանկը հայտարարեց, որ պատրաստ է ՀՀ-ին տրամադրել 110 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ՝ "Առողջապահական ծառայությունների համընդհանուր ծածկույթի ապահովում" ծրագրին աջակցելու համար, ԱՀԱ ներդրումը հետաձգվեց մինչև 2025թ. հունվար: Անցյալ տարվա նոյեմբերի 1 - ին խորհրդարանում ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը հասկացրել էր, որ ԱՀԱ ներդրումը հերթական անգամ հետաձգվում է, բայց այս անգամ՝ անորոշ ժամանակով, հայտարարելով, որ հաջորդ տարվա բյուջեի նախագծում համապատասխան ծախսային հոդված չկա: "Առաջնորդվելու ենք մեր հնարավորություններով", - նշել էր ՀՀ գլխավոր ֆինանսիստը։

Իսկ հիմա Առողջապահության նախարարության մշակած օրինագծում ասվում է, որ ԱՀԱ-ն նախատեսվում է ներդնել փուլ առ փուլ՝ 2024-2025թթ. նշելով որպես «նախապատրաստական փուլ», իսկ օրենքի ընդունման պահից և դրա ուժի մեջ մտնելու հաջորդ տարվանից ԱՀԱ համակարգը կիրագործվի ողջ ծավալով:

Ապահովագրագրի տրամադրման պայմանները, ապահովագրական դեպք

Ապահովագրված անձի ապահովագրական փաթեթից օգտվելու նախապայմանը պարտադիր բժշկական կանխարգելիչ զննություն անցնելն է կամ զննություն անցնելու համար Լիազոր մարմնի կողմից սահմանված կարգով հերթագրված լինելը:

Պարտադիր բժշկական կանխարգելիչ զննություն անցնելը նախապայման չէ առողջության համապարփակ ապահովագրության շրջանակում շտապ և անհետաձգելի բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների տրամադրման համար, որոնց ցանկը հաստատում է Լիազոր մարմինը:

Ապահովագրական դեպք կճանաչվի նաև Հիմնադրամի հետ համապատասխան պայմանագիր կնքած բժշկական կազմակերպություն կամ դեղատուն դիմելը, որի մասին տվյալները կտեղադրվեն Հիմնադրամի պաշտոնական կայքում:

Հիմնադրամի կարգավիճակը, գործառույթները

Նախագծով նախատեսվում է ստեղծել  Առողջության համապարփակ ապահովագրություն հիմնադրամ, որը կլինի պետության կողմից հիմնադրված ոչ առևտրային կազմակերպություն: Հիմնադրամի հիմնադիրը լինելու է Հայաստանի Հանրապետությունը ՝ ի դեմս կառավարության։ Հիմնադրամը կունենա հետևյալ մարմինները. հոգաբարձուների խորհուրդ,  գործադիր գլխավոր տնօրեն,  առողջության համապարփակ ապահովագրության գործընթացի վերահսկողությունն իրականացնող գործադիր  հանձնաժողով,  ռազմավարական պլանավորման և ռիսկերի կառավարման հանձնաժողովը:

Հոգաբարձուների խորհուրդը, որը հիմնադրամի կառավարման բարձրագույն մարմինն է, կազմավորվելու է հինգ տարի ժամկետով ՝ ինն անդամի կազմով: Դրանում կընդգրկվեն լիազոր մարմնի ներկայացուցիչները։ (Աշխատանքի եւ սոցցիալական հարցերի նախարարություն, Ֆինանսների նախարարություն, Պետական  վերահսկողության ծառայություն, Կենտրոնական բանկ), ինչպես նաև բուժաշխատողների, հիվանդների, աշխատողների, գործատուների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող հասարակական միավորումների ներկայացուցիչներ:

Հիմնադրամի ընթացիկ գործունեության ղեկավարումն իրականացնելու է գործադիր գլխավոր տնօրենը, ում վրա դրվելու են Հիմնադրամի ընթացիկ գործունեության կառավարման բոլոր հարցերը:

Իր հերթին, առողջության համապարփակ ապահովագրության գործընթացի վերահսկման գործադիր կոմիտեն կլինի կոլեգիալ մարմին, որն իր իրավասության սահմաններում կստուգի բժշկական կազմակերպությունների, դեղատների և բժշկական հաստատությունների միջև կնքված պայմանագրերի կատարումը: Բացի այդ, գործադիր կոմիտեն նաև վերահսկելու է բժշկական ապահովագրության գործընթացը, որը ներառում է բժշկական հաստատությունների, դեղատների և բժշկական հաստատությունների միջև կնքված պայմանագրերի կատարումը: Կոմիտեն կզբաղվի նաև ապահովագրված անձանց և հիմնադրամի միջև վեճերի լուծմամբ, ոլորտի ֆինանսատնտեսական վերլուծության իրականացմամբ և հիմնադրամի կանոնադրությամբ նախատեսված այլ գործառույթների իրականացմամբ:

Ռազմավարական պլանավորման և ռիսկերի կառավարման կոմիտեն լինելու է նաև կոլեգիալ մարմին, որը վերահսկելու է ապահովագրագրի գնահատման ակտուարային հաշվարկները, Հիմնադրամի կողմից ապահովագրական փաթեթի հատուցման չափի որոշման աշխատանքները, վերլուծելու է ԱՀԱ ոլորտում հնարավոր ռիսկերը և հոգաբարձուների խորհրդին ներկայացնելու է առաջարկություններ դրանց ազդեցության մեղմացման վերաբերյալ, իրականացնելու է այլ գործառույթներ:

ԱՀԱ բյուջեն, պահուստային ֆոնդը, աուդիտ

Հիմնադրամի բյուջեի միջոցները ձևավորվում են ապահովագրավճարների, պետական բյուջեից լրացուցիչ հատկացումների, ապահովագրված անձի առողջությանը պատճառված վնասի համար օրենսդրությանը համապատասխան ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից գանձված միջոցների հաշվին, երբ ապահովագրված անձի բժշկական օգնության ծախսերը կատարվել են Հիմնադրամի բյուջեի միջոցների հաշվին, օրենքով չարգելված այլ եղանակներով:

Բացի այդ, Հիմնադրամի բյուջեն կայունացնելու, երկարաժամկետ ապահովագրական ռիսկերը ծածկելու, ԿԱՍԿՈ-ի ծախսերը երկարաժամկետ հավասարեցնելու, ինչպես նաև ապահովագրվածներին պարգևատրելու նպատակով կստեղծվի Հիմնադրամի պահուստային ֆոնդ, որը ձևավորվում է հիմնադրամի բյուջեից տարեկան տասը տոկոս հատկացումների հաշվին:

Նախատեսվում է, որ Հիմնադրամի ֆինանսական հաշվետվությունների տարեկան աուդիտն իրականացվելու է միջազգայնորեն ճանաչված արտաքին անկախ կազմակերպության կողմից, որը մտնում է տարեկան համախառն եկամտի մակարդակով 10 խոշորագույն աուդիտորական ցանցերի մեջ:

Ապահովագրված անձանց խմբերը և վճարումների առանձնահատկությունները

Նախագծով նախատեսվում է ապահովագրավճարի պետական սուբսիդավորում։ Ռիսկերը հավասարակշռելու համար խորհուրդ է տրվում առաջնորդվել երեք հիմնական գործոններով. տարիքը, եկամուտը, խոչընդոտները:

Կախված տարիքից՝ ապահովագրավճարը ամբողջությամբ սուբսիդավորվում է կառավարության կողմից մինչև 18 տարեկան և 63 տարեկան և ավելի բարձր տարիքի մարդկանց համար:

Կախված եկամտի չափից՝ առաջարկվում է սուբսիդավորել եկամտի այնպիսի չափ ունեցող անձանց, որոնց համար ապահովագրության պայմանագրի կատարումը կարող է էական ազդեցություն ունենալ նրանց և նրանց ընտանիքի կյանքի վրա: Այդ առնչությամբ նախատեսվում է նաև բնակչության առանձին խմբերի համար կիրառել սուբսիդավորման գործիք ՝ պետության կողմից իրականացվող սոցիալական աջակցության և զբաղվածության աջակցության քաղաքականության հիման վրա: Նախատեսվում է, որ սուբսիդավորման կամ եկամտային հարկի փոխհատուցման գործիքի կիրառումը կնպաստի նաև ֆիզիկական անձանց եկամուտների հայտարարագրման համակարգի ներդրմանը:

Խոչընդոտների պատճառով լրիվ կամ մասնակի սուբսիդավորման քաղաքականությունը կապված է անձի ֆունկցիոնալ հնարավորություների գնահատման նոր համակարգի ներդրման հետ: Ակնկալվում է, որ մինչև 2027 թվականը ամբողջությամբ կսուբսիդավորվեն բոլոր այն հաշմանդամություն ունեցող քաղաքացիները, ովքեր կանցնեն ֆունկցիոնալ գնահատում, ինչը նաև հնարավորություն կտա բացահայտել անձանց առողջական կարիքները և նպատակային արձագանքել այդ կարիքներին՝ համապատասխան ծառայությունների կազմակերպման միջոցով:

Նախատեսվում է, որ 2026 թվականից սկսած Հայաստանում պարտադիր բժշկական ապահովագրության արժեքը կկազմի մոտ 120 000-164 400 դրամ։

Ինչպես ավելի վաղ ԱրմԻնֆո-ին հաղորդել էր ԱՀԱ ներդրման հայեցակարգի համահեղինակ Սամվել Խարազյանը, գործելու է սուբսիդիաների համակարգ ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց համար. պետությունը պատրաստ է սուբսիդավորել ապահովագրագրի արժեքի մինչև 60% - ի չափով ամսական նվազագույն աշխատավարձի կրկնապատիկից ոչ բարձր եկամուտ ունեցող անձանց համար: 150-300 հազար դրամ (համախառն աշխատավարձ) ամսական աշխատավարձ ունեցող անձանց համար սուբսիդիան կկազմի 40 տոկոս: Իսկ մեծ եկամուտ ունեցող անձինք ստիպված կլինեն ամբողջությամբ վճարել մուծումները։ Նախատեսվում է նաև 20% սուբսիդիա ապահովագրված անձի (ընտանիքի անդամների) հետ փոխկապակցված յուրաքանչյուր անձի համար ' համակարգին միանալու դեպքում:

Ապահովագրական փաթեթի լրիվ կամ մասնակի փոխհատուցման ենթակա ծախսերը

Սույն օրենքով նախատեսված ապահովագրական հատուցման ենթակա են բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների հետևյալ ծախսերը՝

 

1)հիվանդությունների կամ վիճակների՝ ներառյալ դրանց կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման և ախտորոշման նպատակով մատուցվող հետազոտությունների և խորհրդատվությունների, «Հանրային առողջապահության մասին» օրենքով սահմանված պատվաստումների ազգային օրացույցին համապատասխան պատվաստումների իրականացման ծախսերը.

2)հիվանդանոցային կամ արտահիվանդանոցային պայմաններում բուժման նպատակով տրամադրվող դեղերի և բժշկական պարագաների, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների, մասնագիտական խորհրդատվությունների, վիրահատությունների, վիրահատական և ֆիքսող միջոցների, այլ բուժական միջամտությունների՝ այդ թվում ֆիզիոթերապևտիկ, թթվածնի և բժշկության մեջ կիրառվող այլ գազերի օգտագործման, հետվիրահատական միջոցառումների և խորհրդատվության, հիվանդասենյակի, միջին և կրտսեր բուժանձնակազմի կողմից պացիենտի խնամքի ապահովման ծախսերը.

 

3)շտապ բժշկական օգնության, այդ թվում սանիտարական ավիացիայի, այն է՝ տեղափոխման համար նախատեսված օդային տրանսպորտի կամ տրանսպորտի այլ միջոցներով պացիենտների անհետաձգելի տեղափոխման կազմակերպման, ինչպես նաև մասնագիտացված բժշկական կազմակերպություն պացիենտների տեղափոխման ծախսերը.

 

4)քրոնիկ հիվանդությունների և վիճակների արտահիվանդանոցային շարունակական (դիսպանսեր) հսկողության նպատակով տրամադրվող դեղերի և բժշկական պարագաների, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների, մասնագիտական խորհրդատվությունների, այլ բուժական միջամտությունների՝ այդ թվում ֆիզիոթերապևտիկ, ծախսերը.

5)վերջույթների, հոդերի, օրգանների պրոթեզների, մետաղական կոնստրուկցիաների  ծախսերը:

ԱՀԱ-ի ներդրման կանխատեսվող ծախսերը

 

 2024 թվականին համակարգի ներդրման համար նախատեսվում էր հատկացնել 18 մլրդ դրամ, ընթացիկ տարում ցուցանիշը կանխատեսվում է 1,8 մլրդ դրամի չափով, 2026 թվականին այն կհասնի 235,6 մլրդ դրամի, իսկ 2027 թվականին՝ 268,4 մլրդ դրամի։ 2028 թվականին ծախսերը մոտավորապես կհասնեն ՀՆԱ-ի 4 տոկոսին։

 

Ակնկալվում է, որ ներդրումից հետո պետք է իրականացվեն ակտուարական հաշվարկներ, որոնց արդյունքներով կառավարությունը կկարողանա առաջարկներ ներկայացնել ապահովագրավճարի չափի փոփոխության վերաբերյալ: